Nowy projekt w ramach programu EVZ „Bildungsagenda NS-Unrecht”

Praca przymusowa i rasizm antysłowiański w okresie nazistowskim w Görlitz

Międzypokoleniowy projekt edukacyjny

Losy jeńców wojennych oraz cywilnych robotników przymusowych przebywających w Görlitz nadal zajmują niewiele miejsca w pamięci publicznej. Dotyczy to w szczególności osób pochodzących z Polski i ówczesnego Związku Radzieckiego, których prześladowanie i wyzysk wynikały z nazistowskiej ideologii rasizmu antysłowiańskiego.

Kim byli ci ludzie? W jakich warunkach żyli i byli zmuszani do pracy? Jakie wspomnienia o nich zachowały ich rodziny?

Projekt organizowany przez Meetingpoint Memory Messiaen e.V. przywraca pamięć o tych dotychczas niedostatecznie obecnych historiach. Wspólnie z historykami, potomkami byłych robotników przymusowych oraz młodymi ludźmi z Niemiec, Polski i Ukrainy badamy biografie i miejsca związane z pracą przymusową w Görlitz w okresie nazistowskim. Źródła historyczne i wspomnienia rodzinne stanowią podstawę spotkań oraz (cyfrowych) materiałów edukacyjnych, dzięki którym historie te będą widoczne w przestrzeni miasta i dostępne dla szerokiej publiczności.

Projekt jest finansowany ze środków Federalnego Ministerstwa Finansów Niemiec (BMF) i realizowany przez Fundację „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość” (EVZ) w ramach programu „Bildungsagenda NS-Unrecht”.

Przebieg projektu

Projekt składa się z kilku etapów, które zostaną zrealizowane w latach 2026–2028.

Badania historyczne i poznawanie historii rodzinnych

Od jesieni 2026 roku do lata 2027 roku prowadzone będą badania i analiza źródeł historycznych, w tym dokumentacji obozowej, fotografii i osobistych świadectw. Równolegle będziemy nawiązywać kontakt z potomkami byłych robotników przymusowych, którzy zechcą podzielić się historiami swoich rodzin i zachowanymi wspomnieniami.

Planowane jest opracowanie około dziesięciu biografii oraz udokumentowanie dziesięciu miejsc związanych z pracą przymusową. W realizacji tych działań współpracujemy z ukraińską organizacją After Silence ze Lwowa, która wnosi do projektu swoje doświadczenie i wiedzę w zakresie badania losów osób prześladowanych przez reżim nazistowski.

Międzynarodowe spotkanie i wspólna praca twórcza

Latem 2027 roku w Görlitz–Zgorzelcu odbędzie się dwutygodniowe spotkanie młodzieży z Niemiec, Polski i Ukrainy. Wspólnie z historykami oraz potomkami byłych polskich i radzieckich robotników przymusowych młodzi ludzie będą poznawać temat pracy przymusowej, niewoli jenieckiej, a przede wszystkim historie życia zbadane podczas pierwszego etapu projektu.

Cyfrowy dostęp do historii

W 2027 roku powstaną wielojęzyczna aplikacja multimedialna oraz materiały dydaktyczne. Aplikacja połączy miejsca historyczne z biografiami, materiałami źródłowymi i rezultatami spotkania młodzieży. Interaktywna mapa pozwoli odkrywać ślady pracy przymusowej w przestrzeni miasta.

Testowanie i upowszechnianie materiałów edukacyjnych

Do wiosny 2028 roku nowe materiały będą testowane wspólnie z nauczycielami, edukatorami i innymi zainteresowanymi osobami. Podczas szkolenia uczestnicy poznają możliwości wykorzystania aplikacji oraz sposoby łączenia źródeł historycznych, mediów cyfrowych i metod partycypacyjnych. Szczególne znaczenie będzie miała współpraca z potomkami byłych robotników przymusowych oraz włączanie historii i wspomnień rodzinnych do edukacji historycznej i obywatelskiej.

Publiczna prezentacja rezultatów projektu

Wiosną 2028 roku odbędzie się publiczna prezentacja wyników badań, prac twórczych, aplikacji oraz materiałów dydaktycznych. W wydarzeniu podsumowującym wezmą udział osoby zaangażowane w projekt, potomkowie byłych robotników przymusowych oraz zainteresowani mieszkańcy.

Opracowane materiały zostaną na stałe włączone do działalności edukacyjnej stowarzyszenia Meetingpoint Memory Messiaen e.V.. Będą również udostępniane innym instytucjom i organizacjom zajmującym się edukacją.

Kontakt

Mateusz Kowaliński
Kierownik projektu

Meetingpoint Memory Messiaen e.V.
Stowarzyszenie na rzecz pamięci, edukacji i kultury
Demianiplatz 40
02826 Görlitz
E-mail: kowalinski@meetingpointmm.eu
Telefon: +49 3581 661269