![\"Pogrzeb](\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/stalag-viii-a.jpg\")
<\/p>\nStalag VIII A \u2013 ob\u00f3z jeniecki dla szeregowych i podoficer\u00f3w \u2013 zosta\u0142 utworzony ju\u017c w sierpniu 1939 roku w G\u00f6rlitz Moys (dzisiejszy Zgorzelec Ujazd) w VIII Okr\u0119gu Wojskowym z siedzib\u0105 we Wroc\u0142awiu. Pocz\u0105tkowo, ob\u00f3z mia\u0142 charakter przej\u015bciowy (Durchgangslager) i znajdowa\u0142 si\u0119 przy drodze na Luba\u0144 (Leopoldshainerstra\u00dfe). W obozie przej\u015bciowym przetrzymywani byli pierwsi je\u0144cy polscy, kt\u00f3rych kwaterowano do namiot\u00f3w i kt\u00f3rzy zmuszeni byli do budowy w\u0142a\u015bciwego obozu.<\/p>\n
<\/p>\n
Pogrzeb jednego z je\u0144c\u00f3w wojennych<\/p>\n
Szacuje si\u0119, \u017ce od 1939 do 1945 r. przez Stalag przesz\u0142o \u0142\u0105cznie ok. 120 tys. je\u0144c\u00f3w r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, w tym: Polacy, Belgowie, Francuzi, Jugos\u0142owianie, je\u0144cy brytyjscy i radzieccy, W\u0142osi, S\u0142owacy i Amerykanie.<\/p>\n
![\"Okr\u0119gi](\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/uebersicht-ueber-die-wehrkreise-und-lager-im-deutschen-reich-sommer-1941.jpg\")
<\/p>\n
Okr\u0119gi wojskowe w III Rzeszy Niemieckiej, lato 1941<\/p>\n
W Stalagu VIII A panowa\u0142y bardzo trudne warunki \u017cycia, a je\u0144com przydzielane by\u0142y niewystarczaj\u0105ce racje \u017cywieniowe. Fatalne warunki higieniczno-sanitarne by\u0142y przyczyn\u0105 wszawicy i wielu chor\u00f3b epidemicznych, takich jak tyfus czy czerwonka. Niedostateczna opieka medyczna w lazarecie obozowym oraz przepe\u0142nienie w barakach przyczyni\u0142y si\u0119 do du\u017cej liczby ofiar \u015bmiertelnych w\u015br\u00f3d wyczerpanych je\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
Ponad 80 procent je\u0144c\u00f3w zarejestrowanych w Stalagu VIII A zosta\u0142o ulokowanych w licznych komandach pracy w G\u00f6rlitz i okolicy. Byli oni zmuszani tam do pracy we wszystkich ga\u0142\u0119ziach gospodarki, w tym m.in. rolnictwie, przemy\u015ble, handlu i transporcie. Z powodu niepodpisania przez Zwi\u0105zek Radziecki Konwencji Genewskiej najtrudniej mieli je\u0144cy radzieccy, a od 1942 r. tak\u017ce w\u0142oscy, kt\u00f3rzy nie podlegaj\u0105c mi\u0119dzynarodowemu prawu zostali ulokowani we wschodniej cz\u0119\u015bci obozu, oddzieleni od pozosta\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w podw\u00f3jnym drutem kolczastym. Nie przys\u0142ugiwa\u0142a im tak\u017ce opieka medyczna oraz nie mieli oni dost\u0119pu do oferty kulturalnej obozu. Warunki higieniczne w tej cz\u0119\u015bci obozu by\u0142y wyj\u0105tkowo trudne. Tysi\u0105ce cia\u0142 je\u0144c\u00f3w radzieckich zmar\u0142ych w obozie zosta\u0142o pogrzebanych w masowym grobie oddalonym od obozu o ok. 370 m.<\/p>\n
![\"Je\u0144cy](\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/gegen-das-vergessen-ns-zwangsarbeit-gorlitz.jpg\")
<\/p>\n
Je\u0144cy podczas pracy<\/p>\n
Wed\u0142ug Konwencji Genewskiej z 1929 r., kt\u00f3ra definiuje prawa je\u0144c\u00f3w wojennych, wi\u0119\u017aniowie mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia r\u00f3\u017cnych form \u017cycia kulturalnego, duchowego oraz sportowego. W okre\u015blonej normie dozwolone by\u0142o prowadzenie korespondencji. Je\u0144cy otrzymywali r\u00f3wnie\u017c listy i paczki od rodziny oraz Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzy\u017ca z \u017cywno\u015bci\u0105 lub pomoc\u0105 materialn\u0105. Na terenie Stalagu VIII A istnia\u0142 barak, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 jako biblioteka i kaplica. Znajdowa\u0142 si\u0119 tam r\u00f3wnie\u017c barak 27 B zwany barakiem kulturalnym, kt\u00f3ry przeznaczony by\u0142 na koncerty i przedstawienia teatralne. Wystawiane by\u0142y w nim dzie\u0142a klasyczne, satyry, dawano tam tak\u017ce koncerty muzyki klasycznej i ludowej. W baraku teatralnym odbywa\u0142y si\u0119 te\u017c wieczorki poetyckie oraz wystawy sztuki.<\/p>\n
Najbardziej znanym wydarzeniem kulturalnym Stalagu VIII A jest prapremiera utworu pt. \u201eQuatuor pour la fin du temps\u201d (\u201eKwartet na koniec czasu\u201d). To \u015bwiatowej s\u0142awy dzie\u0142o muzyki wsp\u00f3\u0142czesnej uko\u0144czone zosta\u0142o w niesprzyjaj\u0105cych warunkach obozowych przez Oliviera Messiaena (1908-1992) – kompozytora oraz je\u0144ca, kt\u00f3ry wraz z trzema muzykami, tak\u017ce je\u0144cami, wykona\u0142 prapremier\u0119 swojego dzie\u0142a 15 stycznia 1941 r. przed 400 osobowym audytorium wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w oraz stra\u017cnik\u00f3w obozowych.<\/p>\n
![\"Je\u0144cy](\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/ankuendigung-einer-veranstaltung-big-band-in-der-theaterbaracke-geiger-auf-dem-sportplatz.jpg\")
<\/p>\n
Je\u0144cy w baraku kulturalnym oraz na boisku<\/p>\n
Prace badawcze dotycz\u0105ce Stalagu VIII A G\u00f6rlitz zapocz\u0105tkowa\u0142o dwoje mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii regionalnej: Roman Zg\u0142obicki i Hannelore Lauerwald. Z powodu braku dost\u0119pu do rzetelnych \u017ar\u00f3de\u0142 wiele pyta\u0144 pozostaje jeszcze bez odpowiedzi. Podj\u0119te prace badawcze d\u0105\u017c\u0105 te\u017c do uzyskania dalszych informacji i sporz\u0105dzenia gruntownego sprawozdania, dotycz\u0105cego dok\u0142adnej liczby uwi\u0119zionych i ofiar obozu.<\/p>\n
![\"Zdj\u0119cia](\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/impressionen-des-workcamps-2013-auf-dem-ehemaligen-stalag-gelaende.jpg\")
<\/p>\n
Zdj\u0119cia wykonane podczas mi\u0119dzynarodowego spotkania m\u0142odzie\u017cy WORCATION 2013<\/p>\n
O rozbi\u00f3rce barak\u00f3w Stalagu VIII A zadecydowa\u0142a w 1948 r. Miejska Rada Narod\u00f3w w Zgorzelcu, sprzedaj\u0105c budynki obozu na rzecz odbudowy Warszawy i innych miast polskich.<\/p>\n
Propozycja budowy pomnika na terenie by\u0142ej komendantury StaLagu VIII A wyp\u0142yn\u0119\u0142a od kombatant\u00f3w francuskich i polskich, by\u0142ych je\u0144c\u00f3w wojennych. G\u0142\u00f3wnym wykonawc\u0105 pomnika by\u0142 artysta plastyk PSP (Pracownia Sztuk Plastycznych w Zielonej G\u00f3rze) Tadeusz Dobosz. Pomnik wykonano z piaskowca pochodz\u0105cego z Boles\u0142awca.<\/p>\n
Na g\u0142\u00f3wnej p\u0142ycie obok niego widnieje napis:<\/p>\n
StaLag VIII A: Miejsce u\u015bwi\u0119cone krwi\u0105 i m\u0119cze\u0144stwem Je\u0144c\u00f3w Wojennych koalicji antyhitlerowskiej w czasie II wojny \u015bwiatowej- 22.VII.1976.<\/em><\/p>\n W 1994 r. Z inicjatywy kombatant\u00f3w francuskich umieszczono na pomniku StaLagu VIIIa p\u0142yt\u0119 marmurow\u0105, na kt\u00f3rej utrwalono w j\u0119zyku francuskim i polskim nast\u0119puj\u0105c\u0105 tre\u015b\u0107:<\/p>\n STALAG VIII A 1939-1945<\/strong> Zgorzelecki nauczyciel, autor, badacz Roman Zg\u0142obicki (1937-2010) ju\u017c od wczesnych lat 60-tych podtrzymywa\u0142 pami\u0119\u0107 o Stalagu VIII A oraz utrzymywa\u0142 kontakt z by\u0142ymi je\u0144cami wojennymi. Wsp\u00f3lnie ze swoimi uczniami utworzy\u0142 w 1973 roku istniej\u0105c\u0105 do dnia dzisiejszego Izb\u0119 Pami\u0119ci. Jego zaanga\u017cowanie i d\u0142ugoletnia praca tworzy fundamenty Europejskiego Centrum Edukacyjno-Kulturalnego.<\/p>\n (W obozie pozostawali niezdolni do pracy, podoficerowie, rekonwalescenci i niezupe\u0142nie zdolni do pracy.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Stalag VIII A \u2013 ob\u00f3z jeniecki dla szeregowych i podoficer\u00f3w \u2013 zosta\u0142 utworzony ju\u017c w sierpniu 1939 roku w G\u00f6rlitz Moys (dzisiejszy Zgorzelec Ujazd) w VIII Okr\u0119gu Wojskowym z siedzib\u0105 we Wroc\u0142awiu. Pocz\u0105tkowo, ob\u00f3z mia\u0142 charakter przej\u015bciowy (Durchgangslager) i znajdowa\u0142 si\u0119 przy drodze na Luba\u0144 (Leopoldshainerstra\u00dfe). W obozie przej\u015bciowym przetrzymywani byli pierwsi je\u0144cy polscy, kt\u00f3rych kwaterowano do namiot\u00f3w i kt\u00f3rzy zmuszeni byli do budowy w\u0142a\u015bciwego obozu.<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":14099,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-9220","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-stalag-8a"],"yoast_head":"\n
\nPrzez ten ob\u00f3z przesz\u0142y, w nim \u017cy\u0142y i cierpia\u0142y dziesi\u0105tki tysi\u0119cy Je\u0144c\u00f3w Wojny.<\/strong><\/p>\n