{"id":15120,"date":"2021-03-23T09:16:42","date_gmt":"2021-03-23T08:16:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.meetingpoint-music-messiaen.net\/pl\/?p=15120"},"modified":"2021-04-06T08:49:32","modified_gmt":"2021-04-06T06:49:32","slug":"john-pole-niezapomniana-postac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/","title":{"rendered":"JOHN THE POLE – niezapomniana posta\u0107"},"content":{"rendered":"

Kilka refleksji na temat jego \u017cycia autorstwa Basila Borthwicka z podzi\u0119kowaniami dla Petera McGhie i Phila Webstera, jego dw\u00f3ch \u201ekumpli\u201d w marszu na zach\u00f3d od Gorlitz, dla Billy’ego Allisona (The Fox) za kopie list\u00f3w od przybranej c\u00f3rki Johna, pani Agnes Mitchelmore, oraz dla Boba Andersona za list Johna z 1962 roku.\u00a0 (Ten artyku\u0142 zosta\u0142 wydrukowany w PowWow, magazynie Nowozelandzkiego Stowarzyszenia By\u0142ych Je\u0144c\u00f3w Wojennych).<\/em><\/p>\n

Naprawd\u0119 nazywa\u0142 si\u0119 Jan Sojak, ale we wrze\u015bniu 1943 r., kiedy wi\u0119\u017aniowie w obozie 52 ko\u0142o Genui zostali przej\u0119ci przez Niemc\u00f3w w czasie w\u0142oskiego zawieszenia broni i wywiezieni do Niemiec, mia\u0142 do\u015b\u0107 rozs\u0105dku, aby pozby\u0107 si\u0119 polskiej to\u017csamo\u015bci i przyj\u0105\u0107 nazwisko zmar\u0142ego \u017co\u0142nierza z RPA, Johna de Beera.<\/p>\n

Jednak w Campo 52 i Stalagu VIIIA, dla wi\u0119kszo\u015bci Nowozelandczyk\u00f3w by\u0142 znany jako „John the Pole”.\u00a0 W obozach jenieckich zawsze by\u0142o kilku m\u0119\u017cczyzn kt\u00f3rzy wyr\u00f3\u017cniali si\u0119 spo\u015br\u00f3d swoich koleg\u00f3w i John by\u0142 jednym z nich.\u00a0 Nowozelandczycy, kt\u00f3rzy znali go w tych dw\u00f3ch obozach, ze smutkiem przyj\u0119li wiadomo\u015b\u0107 o jego \u015bmierci w Anglii 3 wrze\u015bnia 1977 roku.<\/p>\n

Jako je\u0144cy wojenni obracali\u015bmy si\u0119 w towarzystwie ludzi wielu narodowo\u015bci i po 30 latach naturalne by\u0142o, \u017ce nasze wspomnienia o niekt\u00f3rych z nich wyblak\u0142y, ale o innych, tych o uderzaj\u0105cych osobowo\u015bciach i sile charakteru, nie da si\u0119 zapomnie\u0107 – John Sojak jest jednym z nich.<\/p>\n

Polska mia\u0142a d\u0142ug\u0105 histori\u0119 podzia\u0142u przez wi\u0119ksze mocarstwa i dopiero po pierwszej wojnie \u015bwiatowej Polacy mogli nazwa\u0107 sw\u00f3j kraj w\u0142asnym.\u00a0 Wszyscy Polacy to gor\u0105cy patrioci, ale wielu z nich (przed 1914 r.) zosta\u0142o wcielonych do armii okupuj\u0105cych Polsk\u0119 mocarstw, tak wi\u0119c w I wojnie \u015bwiatowej Jan Sojak, maj\u0105c 18 lat, walczy\u0142 dla Austriak\u00f3w przeciwko W\u0142ochom.<\/p>\n

W latach mi\u0119dzywojennych Jan s\u0142u\u017cy\u0142 w regularnej armii polskiej i osi\u0105gn\u0105\u0142 stopie\u0144 majora w pu\u0142ku kawalerii.\u00a0 By\u0142 to stopie\u0144 w polskiej armii, kt\u00f3ry ni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 du\u017cy presti\u017c i w Operze powszechne by\u0142o proponowanie ust\u0105pienia miejsca starszemu szeregowemu. W tym czasie rozwin\u0119\u0142a si\u0119 moda w\u015br\u00f3d polskich oficer\u00f3w i wielu z nich, w tym John, mia\u0142o wyrwane tylne z\u0119by i zast\u0105pione z\u0142otymi. P\u00f3\u017aniej, jako jeniec wojenny w Niemczech, John zawsze uwa\u017ca\u0142 w rozmowach z niemieckimi wartownikami, aby m\u00f3wi\u0107 cicho i nie afiszowa\u0107 si\u0119 z tym, \u017ce ma z\u0142ote z\u0119by.<\/p>\n

1 wrze\u015bnia 1939 roku Niemcy napad\u0142y na Polsk\u0119 i do 5 wrze\u015bnia si\u0142y Hitlera prze\u0142ama\u0142y polsk\u0105 armi\u0119 i zaj\u0119\u0142y polski korytarz.\u00a0 Jan, walcz\u0105cy z Niemcami na zachodzie, dosta\u0142 si\u0119 do niewoli; uciek\u0142 i przedostaj\u0105c si\u0119 na po\u0142udniowy wsch\u00f3d na znaczny dystans, do\u0142\u0105czy\u0142 do polskich si\u0142 w pobli\u017cu granicy z Rumuni\u0105.\u00a0 Nieco ponad dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej, 17 wrze\u015bnia, armia rosyjska wkroczy\u0142a do Polski wzd\u0142u\u017c 800 mil granicy polsko-rosyjskiej i odebra\u0142a resztki polskich nadziei.\u00a0 Z pokonan\u0105 armi\u0105 i si\u0142ami powietrznymi Polacy pr\u00f3bowali wyprowadzi\u0107 swoje oddzia\u0142y z kraju, by walczy\u0142y z aliantami, ale kiedy 20 wrze\u015bnia si\u0142y rosyjskie i niemieckie spotka\u0142y si\u0119 nad g\u00f3rnym Dniestrem, tylko Polakom znajduj\u0105cym si\u0119 przy rumu\u0144skim przycz\u00f3\u0142ku uda\u0142o si\u0119 uciec przez granic\u0119.<\/p>\n

 <\/p>\n

Jan, po schwytaniu przez Rosjan, uciek\u0142 ponownie, przedosta\u0142 si\u0119 do Rumunii, a przez Bu\u0142gari\u0119, Turcj\u0119 i Syri\u0119 do Palestyny, gdzie wst\u0105pi\u0142 do Wolnej Brygady Polskiej.\u00a0 We wrze\u015bniu 1940 roku kawiarnie w Tel Awiwie by\u0142y pe\u0142ne polskich \u017co\u0142nierzy, a w Hotelu Handlowym brakowa\u0142o materacy; polscy \u017co\u0142nierze, w pe\u0142ni ubrani, spali na drucianych materacach.\u00a0 John rzadko m\u00f3wi\u0142 o swoich w\u0142asnych do\u015bwiadczeniach z tego czasu, ale na pocz\u0105tku 1941 roku wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w zdobywaniu Cyrenajki przez genera\u0142a Wavella jako oficer \u0142\u0105cznikowy do\u0142\u0105czony do 7 Dywizji Pancernej.\u00a0 Po bitwie pod Beda Fomm, gdzie genera\u0142 Bergonzoh podda\u0142 si\u0119 wraz ze swoj\u0105 armi\u0105, 7 Dywizja Pancerna zako\u0144czy\u0142a podb\u00f3j, posuwaj\u0105c si\u0119 do granicy Trypolitanii, w pobli\u017cu El Agbieli. To w\u0142a\u015bnie tutaj, pod koniec marca, Rommel rozpocz\u0105\u0142 kontrofensyw\u0119 (wi\u0119kszo\u015b\u0107 armii pustynnej znajdowa\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas w Grecji); w nast\u0119pnych dzia\u0142aniach John zosta\u0142 schwytany po raz trzeci i ostatecznie zosta\u0142 wys\u0142any do Campo 52 w Piani-di-Coreglia, niedaleko Genui.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1942 r., kiedy ob\u00f3z by\u0142 wype\u0142niony Nowozelandczykami i Po\u0142udniowoafryka\u0144czykami schwytanymi w libijskich bitwach „krzy\u017cowc\u00f3w”, dzieli\u0142 barak z Bobem Andersonem z 20 Batalionu, Cathro z 5 Field Ambulance i dwoma Anglikami, Ollie Squirrelem i Vanem Winsumem, wszyscy chor\u0105\u017cy.\u00a0 Bob Anderson okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 bratni\u0105 dusz\u0105; rozmawiali ze sob\u0105 godzinami i cieszyli si\u0119 swoim towarzystwem, ale John, jak zawsze, by\u0142 pow\u015bci\u0105gliwy w opowiadaniu o swoich do\u015bwiadczeniach.\u00a0 Bob twierdzi, \u017ce nauczy\u0142 go troch\u0119 „dobrego” angielskiego.<\/p>\n

Jako nowo przybyli szybko poznali\u015bmy Johna, poniewa\u017c cz\u0119sto \u0107wiczy\u0142 w towarzystwie dw\u00f3ch polskich ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy wygl\u0105dali na po\u0142ow\u0119 jego wieku.\u00a0 Na terenie obozu cz\u0119sto kr\u0119ci\u0142 si\u0119 w pobli\u017cu drutu kolczastego i wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce rozmawia szeptem z w\u0142oskim wartownikiem za drutem.\u00a0 Szepty te by\u0142y traktowane z pewn\u0105 podejrzliwo\u015bci\u0105, dop\u00f3ki nie odkryli\u015bmy, \u017ce Jan, ze swoimi zdolno\u015bciami lingwistycznymi, stara\u0142 si\u0119 wys\u0142ucha\u0107 r\u00f3\u017cnych wartownik\u00f3w jako mo\u017cliwych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji.\u00a0 Zawsze by\u0142 dobrze poinformowany.\u00a0 Potrafi\u0142 rozmawia\u0107 w ka\u017cdym europejskim j\u0119zyku, ale z jakiego\u015b powodu nie lubi\u0142 w\u0119gierskiego; uwa\u017ca\u0142, \u017ce jest to j\u0119zyk trudny \u017ceby dobrze m\u00f3wi\u0107.<\/p>\n

Jako handlarz posiada\u0142 naturaln\u0105 bystro\u015b\u0107 i by\u0142 bardzo dobrym gimnastykiem.\u00a0 Chocia\u017c nie by\u0142 wysoki, jego cia\u0142o mia\u0142o dobre proporcje, a on sam by\u0142 niezwykle silny.\u00a0 Z jednym z m\u0142odych polskich ch\u0142opc\u00f3w dawa\u0142 pokazy gimnastyki na koncertach na \u015bwie\u017cym powietrzu w obozie; dla wi\u0119kszo\u015bci Nowozelandczyk\u00f3w by\u0142y one nowo\u015bci\u0105 i opr\u00f3cz tego, \u017ce by\u0142y \u015bwietn\u0105 rozrywk\u0105, pomog\u0142y mu sta\u0107 si\u0119 jedn\u0105 z obozowych osobowo\u015bci.<\/p>\n

W grudniu 1942 wszyscy Nowozelandczycy z Campo 52 zostali przeniesieni do Campo 57, ale John, b\u0119d\u0105c Polakiem, pozosta\u0142 w\u00a0 Campo 52. Jednak wraz z upadkiem W\u0142och we wrze\u015bniu 1943 roku znalaz\u0142 si\u0119 w drodze do Stalagu VIIIA w Niemczech, gdzie do\u0142\u0105czy\u0142 do wielu swoich by\u0142ych nowozelandzkich przyjaci\u00f3\u0142.\u00a0 To w\u0142a\u015bnie w tym czasie przej\u0105\u0142 to\u017csamo\u015b\u0107 Johna de Beera; nie chcia\u0142, aby Niemcy wiedzieli, \u017ce jest Polakiem, obawia\u0142 si\u0119, \u017ce mo\u017ce zosta\u0107 wcielony do niemieckiej armii i wys\u0142any na front rosyjski.<\/p>\n

Jego wygl\u0105d zewn\u0119trzny odzwierciedla\u0142 jego \u017cycie zawodowego \u017co\u0142nierza.\u00a0 Zawsze czysto ogolony, ubiera\u0142 si\u0119 ze starann\u0105 dum\u0105 polskiego kawalerzysty, a w Gorlitz latem 1944 r. fotografia ukaza\u0142a jego mocn\u0105 sylwetk\u0119 w koszuli i kr\u00f3tkich spodenkach, w kr\u00f3tkich bia\u0142ych skarpetkach, kt\u00f3re by\u0142y tylko wywini\u0119te na buty – schludny, czysty i zwarty.<\/p>\n

W Stalagu VIIIA w niekt\u00f3rych barakach mieszka\u0142a g\u0142\u00f3wnie jedna narodowo\u015b\u0107 i cz\u0119sto prowadzi\u0142o to do izolacjonizmu.\u00a0 Barak 33A, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 John, by\u0142 zupe\u0142nie inny: by\u0142o w nim co najmniej dziesi\u0119\u0107 r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci, Irlandczycy, Anglicy, Szkoci, Walijczycy, Hindusi, Polacy, Po\u0142udniowoafryka\u0144czycy, Australijczycy, Nowozelandczycy i Kanadyjczycy, a dzi\u0119ki kilku \u017cywym osobowo\u015bciom, \u017cycie w baraku by\u0142o zawsze interesuj\u0105ce.<\/p>\n

John mieszka\u0142 na dolnym ko\u0144cu z grup\u0105 siedmiu Nowozelandczyk\u00f3w, Ralphem Willocksem, „Monty” Montgomerym, Peterem McGhie, Bobem Andersonem, Tedem O’Har\u0105, Jimem Hurrellem, Philem Websterem, Australijczykiem Andym McGregorem i Anglikiem Joe Bakewellem.\u00a0 Na g\u00f3rze, czyli na przeciwleg\u0142ym ko\u0144cu baraku, mieszka\u0142 Billy Allison (The Fox) ze swoj\u0105 grup\u0105 i John cz\u0119sto przychodzi\u0142 alejk\u0105 mi\u0119dzy trzypi\u0119trowymi \u0142\u00f3\u017ckami, aby go odwiedzi\u0107 i wymieni\u0107 si\u0119 najnowszymi newsami.\u00a0 Rozgl\u0105da\u0142 si\u0119 dooko\u0142a i je\u015bli nie widzia\u0142 „Lisa”, pyta\u0142 ka\u017cdego w pobli\u017cu: „Gdzie jest Foxie?”.\u00a0 Gdzie mo\u017ce by\u0107 „Lis” zawsze pozostawa\u0142o tajemnic\u0105 i zazwyczaj, zanim ktokolwiek zd\u0105\u017cy\u0142 odpowiedzie\u0107, John m\u00f3wi\u0142 na g\u0142os do siebie „No c\u00f3\u017c, polowanie w lesie” i odchodzi\u0142.<\/p>\n

Marsz na zach\u00f3d przed rosyjskim natarciem przyni\u00f3s\u0142 w\u0142asne problemy, a niemiecki system wydawania racji \u017cywno\u015bciowych dla je\u0144c\u00f3w podczas marszu by\u0142 bardzo zawodny.\u00a0 Pocz\u0105tkowo ci m\u0119\u017cczy\u017ani, kt\u00f3rzy mieli zapas papieros\u00f3w Brytyjskiego Czerwonego Krzy\u017ca, mogli wymienia\u0107 je na dodatkow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, ale po miesi\u0105cu w drodze bardzo niewielu z nich mia\u0142o cokolwiek wartego wymiany.\u00a0 Peter McGhie powiedzia\u0142, \u017ce John by\u0142 pierwszym m\u0119\u017cczyzn\u0105, kt\u00f3rego widzia\u0142 ze z\u0142ot\u0105 obr\u0105czk\u0105. Po trzech tygodniach marszu John zdecydowa\u0142, \u017ce sprzeda swoj\u0105 obr\u0105czk\u0119, je\u015bli uda mu si\u0119 zrobi\u0107 dobry interes.\u00a0 Sprzeda\u0142 j\u0105 za dziesi\u0119\u0107 kilogram\u00f3w chleba, a \u017ce by\u0142 hojnym cz\u0142owiekiem, podzieli\u0142 si\u0119 ni\u0105 z dwoma towarzyszami marszu, Peterem McGhie i Philem Websterem.<\/p>\n

W sobotni\u0105 noc, 10 marca 1945 roku\u00a0 kilku z nas zosta\u0142o zakwaterowanych w ma\u0142ej stodole pomi\u0119dzy Schonstedt a Dinglestadt w Turyngii; nast\u0119pnego dnia, w niedziel\u0119, mieli\u015bmy kr\u00f3tki, szesnastokilometrowy marsz do Worbis i oko\u0142o 2:30 nad ranem oko\u0142o stu z nas zosta\u0142o ulokowanych w zniszczonej stodole pe\u0142nej przeci\u0105g\u00f3w.<\/p>\n

Jan szed\u0142 cicho ze swoim wielkim plecakiem i mia\u0142 jeszcze po\u0142ow\u0119 chleba, kt\u00f3ry kupi\u0142 za swoj\u0105 obr\u0105czk\u0119.\u00a0 My\u015bl o tym chlebie w plecaku Johna by\u0142a dla kogo\u015b nie do zniesienia i postanowi\u0142 go ukra\u015b\u0107, je\u015bli nadarzy si\u0119 okazja.\u00a0 Rolnik by\u0142 tolerancyjnym cz\u0142owiekiem i nie wydawa\u0142 si\u0119 zdawa\u0107 sobie sprawy z tego, \u017ce kradniemy jego ziemniaki; widzia\u0142, jak palimy listwy z jego stodo\u0142y i nawet przyni\u00f3s\u0142 siekier\u0119, aby\u015bmy je por\u0105bali.<\/p>\n

M\u0119\u017cczy\u017ani byli zaj\u0119ci gotowaniem, goleniem i myciem, a jako\u015b po\u015br\u00f3d tych wszystkich zaj\u0119\u0107 znikn\u0105\u0142 plecak Johna, wraz z jego chlebem!\u00a0 To by\u0142 cios poni\u017cej pasa – utrata plecaka i rzeczy osobistych by\u0142a wystarczaj\u0105co z\u0142a, ale utrata 5 kilogram\u00f3w chleba by\u0142a, w tych okoliczno\u015bciach, prawdziw\u0105 tragedi\u0105!\u00a0 Biedny John, by\u0142 naprawd\u0119 za\u0142amany.\u00a0 Ze zgarbionymi ramionami, spuszczon\u0105 g\u0142ow\u0105 i r\u0119koma za\u0142o\u017conymi za plecami, st\u0105pa\u0142 ci\u0119\u017cko w g\u00f3r\u0119 i w d\u00f3\u0142 stodo\u0142y, wykrzykuj\u0105c dwa s\u0142owa, kt\u00f3re wszyscy s\u0142yszeli: „Angielscy panowie, angielscy panowie, angielscy panowie. E-n-g-l-i-s-h g-e-n-t-l-e-m-e-n!!”\u00a0 To by\u0142a gorzka chwila dla niego i jego umys\u0142 by\u0142 w udr\u0119ce. Dobr\u0105 rzecz\u0105 dla z\u0142odzieja by\u0142 fakt, i\u017c nie zosta\u0142 schwytany – gdyby Jan wiedzia\u0142, kim jest, pobi\u0142by go na miazg\u0119.\u00a0 Wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce John straci\u0142 ju\u017c wiar\u0119 w ludzko\u015b\u0107 i nie by\u0142o sposobu, by jego towarzysze mogli go pocieszy\u0107.\u00a0 Przygotowali\u015bmy si\u0119 na noc, wszyscy \u015bwiadomi pot\u0119pienia przez Johna „angielskich d\u017centelmen\u00f3w” – terminu, kt\u00f3ry obejmowa\u0142 wszystkich Brytyjczyk\u00f3w.<\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia o 6 rano by\u0142o „raus, raus, raus” i wszyscy spakowali si\u0119 gotowi do drogi.\u00a0 Niemcy nie mogli si\u0119 zdecydowa\u0107 i w ko\u0144cu wr\u00f3cili\u015bmy do stodo\u0142y – dzie\u0144 odpoczynku.\u00a0 Tego dnia nie posz\u0142o nam najgorzej z jedzeniem; farmer przygotowa\u0142 dwie zupy, ale najwspanialszym widokiem w stodole by\u0142 Australijczyk, Tommy Baker Williams, z parnikiem pe\u0142nym gotowanych, obranych ziemniak\u00f3w.\u00a0 W zamian za kostk\u0119 kanadyjskiego myd\u0142a Czerwonego Krzy\u017ca, \u017cona farmera ugotowa\u0142a je dla niego; wygl\u0105da\u0142y i pachnia\u0142y wspaniale.\u00a0 Sam farmer by\u0142 zagadk\u0105.\u00a0 Musia\u0142 zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce polujemy na jego sklep z ziemniakami; mo\u017ce zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce Niemcy s\u0105 na celowniku i przymyka oko na nasze zepsucie.\u00a0 W ramach przygotowa\u0144 do przeprowadzki nast\u0119pnego dnia wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas ukrad\u0142a tyle ziemniak\u00f3w, ile zdo\u0142a\u0142a unie\u015b\u0107.\u00a0 W tym czasie znalaz\u0142 si\u0119 plecak Jana, bez chleba; kto by\u0142 z\u0142odziejem, pozosta\u0142o tajemnic\u0105, a \u017cycie toczy\u0142o si\u0119 dalej.<\/p>\n

Od kilku dni nasi wartownicy m\u00f3wili nam, \u017ce wkr\u00f3tce dotrzemy do sta\u0142ego obozu; wszyscy mieli\u015bmy ju\u017c do\u015b\u0107 tego koczowniczego \u017cycia i czekali\u015bmy na normalne udogodnienia w Stalagu.\u00a0 Z Worbis 13 marca pomaszerowali\u015bmy przez Forn\u0119 i dalej do tego mitycznego Stalagu w Duderstadt – co za szok dla wszystkich!\u00a0 4000 ludzi w piecu do wypalania cegie\u0142, cztery pi\u0119tra z jedn\u0105 w\u0105sk\u0105 klatk\u0105 schodow\u0105, wsz\u0119dzie py\u0142 ceglany, jedna r\u0119czna pompa wodna, kt\u00f3ra wysycha\u0142a codziennie oko\u0142o 14:00, a urz\u0105dze\u0144 sanitarnych minimum .\u00a0 Cz\u0142owiek z R.A.F. opisa\u0142 to miejsce jako „Dzie\u0144 Krwi”.\u00a0 Podczas marszu z Gorlitz, Duderstadt by\u0142o najbardziej wysuni\u0119tym na zach\u00f3d punktem i jedynym miejscem na trasie, kt\u00f3re obecnie znajduje si\u0119 w Niemczech Zachodnich.<\/p>\n

Duderstadt by\u0142o podejrzanym miejscem, m\u0119\u017cczy\u017ani przychodzili i odchodzili – niekt\u00f3rzy nie mogli uciec wystarczaj\u0105co szybko i nie mo\u017cna ich za to wini\u0107; niekt\u00f3rzy wyje\u017cd\u017cali na grupy robocze, aby naprawi\u0107 szkody wyrz\u0105dzone przez bomby na stacjach kolejowych, inni po prostu znikali, a niekt\u00f3rzy zostawali na trzy tygodnie.\u00a0 Bert Meyer, Po\u0142udniowoafryka\u0144czyk z naszego starego baraku 33A w VIIIA, zosta\u0142 zastrzelony podczas parzenia piwa na dachu, zgin\u0119\u0142o te\u017c wielu Amerykan\u00f3w – wzi\u0119ci do niewoli podczas Bitwy o Ardeny byli zupe\u0142nie nowymi wi\u0119\u017aniami i nie mieli takiego do\u015bwiadczenia i odporno\u015bci jak wi\u0119\u017aniowie o d\u0142u\u017cszym sta\u017cu.<\/p>\n

John, jako major, oraz Peter i Phil, jako sier\u017canci, nie byli zobowi\u0105zani do pracy, chyba \u017ce zg\u0142osili si\u0119 na ochotnika, a tego odm\u00f3wili.\u00a0 Niekt\u00f3rzy m\u0119\u017cczy\u017ani ch\u0119tnie zg\u0142aszali si\u0119 do pracy na ochotnika, byle tylko uciec od pieca.\u00a0 John, Peter i Phil ponownie przedyskutowali sytuacj\u0119 i chocia\u017c Phil zauwa\u017cy\u0142: „Umrzemy tutaj”, \u017caden z nich nie by\u0142 gotowy do pracy.\u00a0 Wielu z nich uwa\u017ca\u0142o, \u017ce piec jest \u015bmierteln\u0105 pu\u0142apk\u0105, a w przypadku bombardowania lub po\u017caru konsekwencje dla przebywaj\u0105cych w nim je\u0144c\u00f3w by\u0142y zbyt upiorne, aby je rozwa\u017ca\u0107 – musieli uciec z tego miejsca.<\/p>\n

Rozdzielenie Johna z jego dwoma towarzyszami marszu w Duderstadt pozostaje zagadk\u0105.\u00a0 W chaosie przychodzenia i odchodzenia<\/em> mog\u0142o to by\u0107 przypadkowe, ale trudno uwierzy\u0107, \u017ce zostawi\u0142by Petera i Phila i do\u0142\u0105czy\u0142 do wychodz\u0105cej kolumny pod wp\u0142ywem nag\u0142ego impulsu.\u00a0 Kiedy Niemcy rozpada\u0142y si\u0119 do oczywistej ruiny, John, jako Polak, m\u00f3g\u0142 odczuwa\u0107 potrzeb\u0119 samotno\u015bci; by\u0107 mo\u017ce mia\u0142 obsesj\u0119 na punkcie tego, co koniec wojny b\u0119dzie dla niego oznacza\u0142. By\u0107 mo\u017ce do\u0142\u0105czy\u0142 do kolumny zmierzaj\u0105cej do Gottingen; wyruszy\u0142a i wr\u00f3ci\u0142a dwa dni p\u00f3\u017aniej – przemaszerowali pi\u0119\u0107dziesi\u0105t kilogram\u00f3w na darmo.\u00a0 Poci\u0105g z chorymi odjecha\u0142 do Fallingbostel; John nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 do niego zakwalifikowa\u0107, ale z jego umiej\u0119tno\u015bciami lingwistycznymi m\u00f3g\u0142 si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b dosta\u0107 na pok\u0142ad.\u00a0 To, \u017ce prze\u017cy\u0142 dwie wojny \u015bwiatowe by\u0142o imponuj\u0105ce; fakt, \u017ce prze\u017cy\u0142 by\u0142 prawdopodobnie spowodowany jego wbudowanym sprytem, a to, wraz z jego ci\u0105g\u0142\u0105 czujno\u015bci\u0105, mo\u017ce by\u0107 nazwane sz\u00f3stym zmys\u0142em samozachowawczym.\u00a0 Ten zmys\u0142 m\u00f3g\u0142 by\u0107 w nim tak silny, \u017ce czu\u0142 potrzeb\u0119 niezale\u017cnego poruszania si\u0119 i w Wielki Wtorek, 03.04.1945, kiedy Peter i Phil wynie\u015bli si\u0119 z cegielni, Johna nie by\u0142o z nimi i nie widzieli go ju\u017c wi\u0119cej w Niemczech.\u00a0 Dziewi\u0119\u0107 dni p\u00f3\u017aniej, 12 kwietnia, ich kolumna zosta\u0142a wyprzedzona w sakso\u0144skim mie\u015bcie Ditfurt przez czo\u0142gi Shermana z 9 Armii Ameryka\u0144skiej genera\u0142a Simpsona.\u00a0 W podekscytowaniu zwi\u0105zanym z uwolnieniem Peter i Phil byli troch\u0119 smutni, \u017ce Johna nie by\u0142o z nimi, by dzieli\u0107 t\u0119 wspania\u0142\u0105 chwil\u0119 i zastanawiali si\u0119, gdzie jest i co si\u0119 z nim sta\u0142o.<\/p>\n

Kolumna pozosta\u0142a na miejscu przez pi\u0119\u0107 dni i po trudach niemieckiej zimy i dw\u00f3ch miesi\u0105cach na drogach by\u0142o to pi\u0119\u0107 dni nieba.\u00a0 Wolno\u015b\u0107, pe\u0142ne brzuchy, wiosna nadesz\u0142a nagle – wszyscy rozkoszowali si\u0119 s\u0142o\u0144cem, jab\u0142onie kwit\u0142y, pszczo\u0142y brz\u0119cza\u0142y, a ka\u017cda kura w mie\u015bcie gdaka\u0142a.\u00a0 Mieszka\u0144cy miasta, g\u0142\u00f3wnie kobiety, kt\u00f3rych liczba wzros\u0142a wraz z uciekinierami z Hamburga, obawiali si\u0119 o swoje bezpiecze\u0144stwo i uwa\u017caj\u0105c Brytyjczyk\u00f3w za nie-barbarzy\u0144c\u00f3w, prosili, aby brytyjscy je\u0144cy wojenni weszli do ich dom\u00f3w jako ochrona przed ewentualnymi represjami ze strony rosyjskich robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c byli wolni.<\/p>\n

17 kwietnia kolumna z Ditfurtu zosta\u0142a zebrana w ameryka\u0144skich ci\u0119\u017car\u00f3wkach transportowych i przejecha\u0142a przez Brunszwik, a nast\u0119pnie przewieziona na lotnisko w Hildesheim, gdzie czeka\u0142a na swoj\u0105 kolej, by zosta\u0107 przetransportowana z Niemiec samolotami Dakota.\u00a0 Niekt\u00f3rzy \u017co\u0142nierze zostali przetransportowani bezpo\u015brednio na lotniska w Anglii, ale w Anzac (\u015awi\u0119to Pa\u0144stwowe w Australii i Nowej Zelandii) 25.4.45 r. odby\u0142y si\u0119 loty do Brukseli w Belgii – \u017co\u0142nierze zostali przewiezieni poci\u0105giem do Ostendy i wys\u0142ani do Tilbury w Ulster Castle.<\/p>\n

Miejsce przyj\u0119\u0107 dla nowozelandzkich \u017co\u0142nierzy znajdowa\u0142o si\u0119 w Margate w Kent, a w pierwszym tygodniu maja, nikt inny jak John Sojak, przyby\u0142 w poszukiwaniu Petera McGhie.\u00a0 W mundurze polowym z polskimi ko\u0142nierzami i naramiennikami wygl\u0105da\u0142o na to, \u017ce poza mundurem polskie w\u0142adze nie by\u0142y w stanie wiele dla niego zrobi\u0107; brakowa\u0142o mu got\u00f3wki.\u00a0 Peter da\u0142 mu troch\u0119 w prezencie, ale John nie wspomnia\u0142, jak i kiedy przyby\u0142 do Anglii; wci\u0105\u017c by\u0142 pow\u015bci\u0105gliwy w opowiadaniu o swoich prze\u017cyciach.<\/p>\n

 <\/p>\n

Latem 1945 roku mieszka\u0142 w Londynie.\u00a0 Billy Allison, kt\u00f3ry przyby\u0142 do Wielkiej Brytanii z Odessy statkiem w czerwcu, mia\u0142 w\u0142a\u015bnie wsiada\u0107 do poci\u0105gu, gdy spotka\u0142 Johna w mundurze polowym i w berecie khaki – by\u0142 czas na kr\u00f3tk\u0105 rozmow\u0119.\u00a0 Zast\u0119pca dow\u00f3dcy Hut, Bob Anderson, r\u00f3wnie\u017c spotka\u0142 go w Londynie w mundurze i kilka razy John zabra\u0142 go na pocz\u0119stunek do Polskiego Klubu, niedaleko nowozelandzkiego Fernleaf Club na Lowndes Square.<\/p>\n

Rok lub dwa po powrocie do Nowej Zelandii Billy Allison wspomina, \u017ce \u200b\u200botrzyma\u0142 dwa listy od Johna od przedstawiciela R.A.F. Station w Banff w Szkocji, gdzie s\u0142u\u017cy\u0142 w randze chor\u0105\u017cego.W 1977 roku, w odpowiedzi na zapytanie Billy’ego, dow\u00f3dca stacji Royal Air Force w Lossiemouth w Morayshire poinformowa\u0142, \u017ce stacja Banff by\u0142a zamkni\u0119ta przez wiele lat, ale polskie Army Records Centre\u00a0 potwierdzi\u0142o, \u017ce John s\u0142u\u017cy\u0142 w polskim Korpusie Przesiedle\u0144czym RAF do wrze\u015bnia 1948 r<\/p>\n

 <\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1947 roku Peter McGhie otrzyma\u0142 od Johna polsk\u0105 kartk\u0119 \u015bwi\u0105teczn\u0105 z kr\u00f3tk\u0105 wiadomo\u015bci\u0105 \u201eNajlepsze \u017cyczenia na Bo\u017ce Narodzenie i Nowy Rok od Johna\u201d. Kartka przedstawia\u0142a repliki ostu szkockiego, polskiego lwa i or\u0142a oraz \u015bwiec\u0119 bo\u017conarodzeniow\u0105; jedynym adresem by\u0142a Szkocja 1946. By\u0142 to jedyny list, jaki Peter kiedykolwiek od niego otrzyma\u0142. Wraz z opublikowaniem w Londynie ksi\u0105\u017cki \u201eInterlude\u201d, spisu Stalagu VIIIA w G\u00f6rlitz Peter zam\u00f3wi\u0142 kopi\u0119 dla Jana, ale nigdy nie mia\u0142 adresu, na kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 j\u0105 wys\u0142a\u0107. Wygl\u0105da na to, \u017ce John, zawsze pow\u015bci\u0105gliwy w stosunku do siebie, nadal niech\u0119tnie ujawnia\u0142 swoje miejsce pobytu. W Polsce na pocz\u0105tku II wojny \u015bwiatowej by\u0142 \u017conaty, mia\u0142 jedn\u0105 c\u00f3rk\u0119 i wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma ochoty wraca\u0107 do ojczyzny. Ostatnim dokumentem w jego aktach Army Records by\u0142o zawiadomienie o naturalizacji Brytyjczyk\u00f3w z dnia 2 grudnia 1951 r. – nie podano adresu.Po zako\u0144czeniu s\u0142u\u017cby w R.A.F. uwa\u017ca si\u0119, \u017ce wr\u00f3ci\u0142 do Londynu i nauczy\u0142 si\u0119 hydrauliki; w odpowiednim czasie rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 na w\u0142asny rachunek, ale niewiele o nim wiadomo, a\u017c do 1962 roku, kiedy Bob Anderson otrzyma\u0142 odpowied\u017a na napisany przez siebie list. Napisany na maszynie na papierze zatytu\u0142owanym J. F Sojak, hydraulik i dekorator, z dat\u0105 1 lipca 1962 r. (List i pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u zosta\u0142y zredagowane w celu usuni\u0119cia danych osobowych jego i jego rodziny w Wielkiej Brytanii).<\/p>\n

\u201eDrodzy Przyjaciele, by\u0142em bardzo zadowolony otrzymania Waszego listu. Bardzo cz\u0119sto m\u00f3wi\u0119 o naszych czasach uwi\u0119zienia. ….. Osiedli\u0142em si\u0119 w Londynie ze szkock\u0105 \u017con\u0105. Przywioz\u0142em tu na wakacje moj\u0105 c\u00f3rk\u0119 z Polski, nie widzia\u0142em jej od dwudziestu lat. … Wybrali\u015bmy si\u0119 na wycieczk\u0119 po kontynencie. Nie odwiedzi\u0142em oboz\u00f3w jenieckich poza tym w Chiavari (Campo 52) we W\u0142oszech. Nic nie pozosta\u0142o; zosta\u0142 zr\u00f3wnany z ziemi\u0105 przez miejscowych, kiedy odeszli\u015bmy. ………………\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

Po \u015bmierci \u017cony w 1977 roku stan zdrowia Johna pogorszy\u0142 si\u0119 i zmar\u0142 7 wrze\u015bnia 1977 roku.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Brady, T. O., Crandle, F.<\/p>\n

„Interlude \/ the story of British prisoners of war<\/p>\n

in Stammlager VIIIA at Go\u0308rlitz in Lower Silesia, Germany”<\/p>\n

<\/h1>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kilka refleksji na temat jego \u017cycia autorstwa Basila Borthwicka z podzi\u0119kowaniami dla Petera McGhie i Phila Webstera, jego dw\u00f3ch \u201ekumpli\u201d w marszu na zach\u00f3d od Gorlitz, dla Billy’ego Allisona (The Fox) za kopie list\u00f3w od przybranej c\u00f3rki Johna, pani Agnes Mitchelmore, oraz dla Boba Andersona…<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":15122,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[671,53],"tags":[],"class_list":["post-15120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pow","category-stalag-8a"],"yoast_head":"\nJOHN THE POLE - niezapomniana posta\u0107 - Meetingpoint Memory Messiaen e.V.<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"JOHN THE POLE - niezapomniana posta\u0107 - Meetingpoint Memory Messiaen e.V.\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kilka refleksji na temat jego \u017cycia autorstwa Basila Borthwicka z podzi\u0119kowaniami dla Petera McGhie i Phila Webstera, jego dw\u00f3ch \u201ekumpli\u201d w marszu na zach\u00f3d od Gorlitz, dla Billy’ego Allisona (The Fox) za kopie list\u00f3w od przybranej c\u00f3rki Johna, pani Agnes Mitchelmore, oraz dla Boba Andersona...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Meetingpoint Memory Messiaen e.V.\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-03-23T08:16:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-04-06T06:49:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Interlude3.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"643\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"860\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Meetingpoint Memory Messiaen\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Meetingpoint Memory Messiaen\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/\",\"url\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/\",\"name\":\"JOHN THE POLE - niezapomniana posta\u0107 - Meetingpoint Memory Messiaen e.V.\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Interlude3.jpg\",\"datePublished\":\"2021-03-23T08:16:42+00:00\",\"dateModified\":\"2021-04-06T06:49:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/#\/schema\/person\/27bc9bb19df14c46655d02d4c300959a\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Interlude3.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Interlude3.jpg\",\"width\":643,\"height\":860},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"JOHN THE POLE – niezapomniana posta\u0107\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/\",\"name\":\"Meetingpoint Memory Messiaen e.V.\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/#\/schema\/person\/27bc9bb19df14c46655d02d4c300959a\",\"name\":\"Meetingpoint Memory Messiaen\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\"],\"url\":\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/author\/meetinpoint\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"JOHN THE POLE - niezapomniana posta\u0107 - Meetingpoint Memory Messiaen e.V.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"JOHN THE POLE - niezapomniana posta\u0107 - Meetingpoint Memory Messiaen e.V.","og_description":"Kilka refleksji na temat jego \u017cycia autorstwa Basila Borthwicka z podzi\u0119kowaniami dla Petera McGhie i Phila Webstera, jego dw\u00f3ch \u201ekumpli\u201d w marszu na zach\u00f3d od Gorlitz, dla Billy’ego Allisona (The Fox) za kopie list\u00f3w od przybranej c\u00f3rki Johna, pani Agnes Mitchelmore, oraz dla Boba Andersona...","og_url":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/","og_site_name":"Meetingpoint Memory Messiaen e.V.","article_published_time":"2021-03-23T08:16:42+00:00","article_modified_time":"2021-04-06T06:49:32+00:00","og_image":[{"width":643,"height":860,"url":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Interlude3.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Meetingpoint Memory Messiaen","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Meetingpoint Memory Messiaen","Szacowany czas czytania":"17 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/","url":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/","name":"JOHN THE POLE - niezapomniana posta\u0107 - Meetingpoint Memory Messiaen e.V.","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Interlude3.jpg","datePublished":"2021-03-23T08:16:42+00:00","dateModified":"2021-04-06T06:49:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/#\/schema\/person\/27bc9bb19df14c46655d02d4c300959a"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Interlude3.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Interlude3.jpg","width":643,"height":860},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/john-pole-niezapomniana-postac\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"JOHN THE POLE – niezapomniana posta\u0107"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/#website","url":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/","name":"Meetingpoint Memory Messiaen e.V.","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/#\/schema\/person\/27bc9bb19df14c46655d02d4c300959a","name":"Meetingpoint Memory Messiaen","sameAs":["https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl"],"url":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/author\/meetinpoint\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15120"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15144,"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15120\/revisions\/15144"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}