[vc_row css_animation=”” row_type=”row” use_row_as_full_screen_section=”no” type=”full_width” angled_section=”no” text_align=”left” background_image_as_pattern=”without_pattern”][vc_column][vc_column_text]![\"\"](\"https:\/\/www.meetingpoint-memory-messiaen.eu\/pl\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Zdzislaw-Nardelli-2-200x300.jpg\")
Tekst opisuje pobyt Z. Nardellego jako je\u0144ca Stalagu VIII A i jest naznaczony przez okres walki o zachowanie to\u017csamo\u015bci w bardzo trudnych obozowych warunkach, okres niezwyk\u0142ego rozwoju kulturalnego i wspania\u0142ych inicjatyw.<\/p>\n
Stalag VIII A by\u0142 kolejnym miejscem uwi\u0119zienia Z. Nardellego, do kt\u00f3rego zosta\u0142 przeniesiony ze Stalagu VIII C Sagan (\u017baga\u0144) 20 maja 1940 roku.<\/p>\n
Historie z \u017cycia w obozie mo\u017cemy znale\u017a\u0107 w powie\u015bci autobiograficznej \u201eOtch\u0142a\u0144 ptak\u00f3w\u201d.<\/p>\n
Narracja Nardellego jest \u017cywa, szczeg\u00f3\u0142owa, pe\u0142na dialog\u00f3w, nazwisk. Bardziej opisuje relacje mi\u0119dzy wi\u0119\u017aniami ni\u017c jest ocen\u0105 samego uwi\u0119zienia, nie wyra\u017ca wprost opinii autora, jednak jest cennym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o tamtych wydarzeniach.<\/p>\n
\u201e Wiosn\u0105 ob\u00f3z zacz\u0105\u0142 si\u0119 zape\u0142nia\u0107. Nadesz\u0142y transporty Holendr\u00f3w, Belg\u00f3w, wreszcie Francuz\u00f3w. Wrzaski dochodzi\u0142y a\u017c do polskiego baraku. Niemcy opanowali Europ\u0119. Przygas\u0142y nadzieje. <\/em>Je\u0144cy snuli si\u0119 po obozie. W\u0105skie \u015bcie\u017cki okre\u015bla\u0142y kierunek ruchu. G\u0119stnia\u0142y te \u015bcie\u017cki, splata\u0142y si\u0119 z sob\u0105 wok\u00f3\u0142 centralnie umieszczonej kuchni. \u015amierdzia\u0142o tu padlin\u0105, kisielin\u0105 sfermentowanych ziemniak\u00f3w, ni\u00f3s\u0142 si\u0119 s\u0142odki zapach gotowanych burak\u00f3w. W zag\u0119szczeniu tych wyziew\u00f3w sta\u0142y betonowe pojemniki. Do nich wrzucano resztki ko\u015bci. Chmary much unosi\u0142y si\u0119 nad g\u0142owami zg\u0142onia\u0142ych. Wydobywali obgotowane ko\u0144skie ko\u015bci, obgryzali resztki \u015bci\u0119gien, gryzli chrz\u0105stki, wysysali szpik. Bili si\u0119 o te gnaty, wydzierali je sobie z r\u0105k.\u201d<\/em><\/p>\n Zanim do obozu zostali sprowadzeni wymienieni je\u0144cy z Holandii, Belgii i Francji ob\u00f3z zajmowali praktycznie tylko Polacy. Mieli oni przywilej korzystania z obozowej biblioteki. Ze wzgl\u0119du na przewa\u017caj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 zosta\u0142a ona nazwana\u00a0 \u201epolsk\u0105 bibliotek\u0105\u201d, nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107 ze zawiera\u0142a ona ksi\u0105\u017cki g\u0142\u00f3wnie niemieckie i francuskie.<\/p>\n \u201e Sienkiewicz, tylko po niemiecku. \u201eOhne Dogma\u201d. Dla pokrzepienia serc niczego nie znajdziesz\u201d<\/em><\/p>\n Nardellemu zosta\u0142o powierzone zadanie prowadzenia biblioteki, gdzie skupia\u0142o si\u0119 \u017cycie intelektualne obozu oraz zosta\u0142y zawierane wa\u017cne znajomo\u015bci.<\/p>\n \u201e- Jest co\u015b ciekawego? \u2013 zapyta\u0142 Kiedro\u0144 przymykaj\u0105c drzwi. <\/em><\/p>\n – Sam zobacz. <\/em><\/p>\n W skrzyniach przewa\u017ca\u0142y niemieckie ksi\u0105\u017cki, g\u0142\u00f3wnie albumy. Du\u017ce formaty z kampanii wrze\u015bniowej, z fotografiami zmasakrowanego kraju, p\u0142on\u0105cej Polski, zdj\u0119cia okrutne, upozowane. Sporo nut\u201d.<\/em><\/p>\n <\/p>\n Nardelii wspomina dalej o pocz\u0105tkach znajomo\u015bci z francuskim kompozytorem Olivierem Messiaenem. Przedstawia go jako jako samotnika, szukaj\u0105cego ciszy, zauwa\u017ca jego pobo\u017cno\u015b\u0107 i skupienie.<\/p>\n Nardelli jako kierownik biblioteki zosta\u0142 poproszony przez je\u0144cow francuskich o opiek\u0119 nad Messiaenem. Zdecydowa\u0142 o zatrudnieniu muzyka jako pomocnika bibliotecznego.<\/p>\n Jednak tym co poci\u0105ga\u0142o Nardellego najbardziej by\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107. Kontakt z Messiaenem by\u0142 inspiracj\u0105 dla wspania\u0142ej inicjatywy jak\u0105 okaza\u0142 si\u0119 \u201eWiecz\u00f3r polski\u201d czyli wiecz\u00f3r poezji Nardellego zaprezentowanej wraz z fragmentami dzie\u0142a Messiaena \u201eKwartet na koniec czasu\u201d, nad kt\u00f3rym pracowa\u0142 w bibliotecznym schronieniu. Mia\u0142 on miejsce w po\u0142owie grudnia 1940 roku.<\/p>\n Druga nazwa tego wydarzenia to tak jak jeden z tytu\u0142\u00f3w wierszy Nardellego \u201eOtchla\u0144 ptakow\u201d<\/p>\n Warto wspomnie\u0107, \u017ce wiersze Nardellego przeklada\u0142 dla Messiaena na francuski, aby ten m\u00f3g\u0142 je pozna\u0107, wi\u0119zie\u0144 Jan Sokal. Interesuj\u0105cym faktem\u00a0 jest, \u017ce Messiaen nazwa\u0142 jedn\u0105 z cze\u015bci kwartetu w\u0142a\u015bnie \u201eOtchla\u0144 ptakow\u201d czyli \u201eL\u00b4Abime des oiseaux\u201d .<\/p>\n \u201e Wiecz\u00f3r nale\u017ca\u0142 do najciekawszych spotka\u0144 jakie urz\u0105dzono na terenie obozu. Porucznik Bull okre\u015bli\u0142 koncert jako wstrz\u0105saj\u0105cy, niepowtarzalny. Muzyka Oliviera trudna, zniewalaj\u0105co przystawa\u0142a do poezji polskiego poety. Piskorz recytowa\u0142 wolno, dobitnie. Pora\u017cony pi\u0119knem nieznanych mu do tej pory odkry\u0107, nieokre\u015blon\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 d\u017awi\u0119k\u00f3w, Kiedro\u0144 s\u0142ucha\u0142 zafascynowany. \u201d<\/em><\/p>\n Przedpremiera wykonania Kwartetu na koniec czasu by\u0142a podstaw\u0105 do organizacji kolejnego wydarzenia 15 stycznia 1941 roku, gdzie zosta\u0142 wykonany w ca\u0142o\u015bci. W gazetce obozowej Le Lumignon zosta\u0142o og\u0142oszone postanie arcydzie\u0142a.<\/p>\n <\/p>\n Czas uwi\u0119zienia by\u0142 niew\u0105tpliwie czasem cierpienia, z kt\u00f3rym radzono sobie na rozmaite sposoby. Podczas pobytu w Stalagu Nardelli odnotowuje przyk\u0142ad intelektualnej zabawy.<\/p>\n \u201eCzy Pan, panie Sorbet, zna wybitnego polskiego pisarza. Samouka, drwala z puszczy litewskiej: Czeslawa Pipola? By\u0142 to wielki poeta symbolista, rowie\u015bnik Verlainea \u2013 zapyta\u0142 z powag\u0105<\/em><\/p>\n Chcia\u0142bym w rocznic\u0119 naszego mistrza wyg\u0142osi\u0107 dla Francuzow odczyt. By\u0142bym zobowi\u0105zany, gdyby tak wybitny znawca jak pan zechcia\u0142 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w dyskusji.\u201d <\/em><\/p>\n Ironiczny odczyt wyglosi\u0142 w wype\u0142nionej po brzegi sali Nardelli, zacie\u015bniaj\u0105c kontakty polsko-francuskie w Stalagu. Z zapis\u00f3w wynika jednak, ze by\u0142a to zupelnie fikcyjna posta\u0107.<\/p>\n <\/p>\n Nale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce wydarzenia by\u0142y odpowiedzi\u0105 na propagandowe wyk\u0142ady organizowane dla wi\u0119\u017ani\u00f3w w Stalagu VIII A, o kt\u00f3rych r\u00f3wnie\u017c wspomina Nardelli w swojej powie\u015bci.<\/p>\n \u201eSpotkanie rozpocz\u0119to od wy\u015bwietlania film\u00f3w. Jaka\u015b gimnastyka masowa w czasie zjazdu partyjnego. Emisja tego mrowiskowca przeci\u0105ga\u0142a si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Po nim scenki z francuskich wiosek. Aspirant Krebs uciszy\u0142 sal\u0119. Rozpocz\u0105\u0142 pogadank\u0119. M\u00f3wi\u0142 o mniejszo\u015bci niemieckiej, jej prawie do zjednoczenia. Prelekcja pe\u0142na by\u0142a mistycyzmu, frazes\u00f3w o wyzwolonej godno\u015bci, kulcie woli, warto\u015bci rasy.\u201d<\/em><\/p>\n <\/p>\n 29 stycznia 1941 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 dla Nardellego nowy etap w \u017cyciu je\u0144ca wojennego. By\u0142 to dzie\u0144 wywiezienia wszystkich Polak\u00f3w z G\u00f6rlitz w g\u0142\u0105b Niemiec. Messiaen wkr\u00f3tce zosta\u0142 zwolniony z obozu, jednak niewola Nardellego trwa\u0142a nadal, a\u017c do ko\u0144ca wojny.<\/p>\n <\/p>\n Bibliografia<\/u><\/p>\n 1. Zdzislaw Nardelli : Otch\u0142a\u0144 ptak\u00f3w. Wydawnictwo \u015al\u0105sk. Katowice 1989<\/p>\n 2. Jerzy Stankiewicz: Olivier Messiaen. Cz\u0142owiek i artysta w Stalagu VIII A w Gorlitz. Fundacja Centrum Wspierania Przedsi\u0119biorczo\u015bci Zgorzelec 2014<\/p>\n 3. Jerzy Stankiewicz : \u015awietos\u0142aw Krawczynski i Olivier Messiaen, Pami\u0119tne spotkanie w Stalagu VIII A w G\u00f6rlitz. Palestra \u015awi\u0119tokrzyska. Pismo\u00a0 \u015bwi\u0119tokrzyskiej izby adwokackiej w Kielcach.<\/p>\n 4. Zdzis\u0142aw Nardelli w : portal porta-polonica.de<\/p>\n [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tekst opisuje pobyt Z. Nardellego jako je\u0144ca Stalagu VIII A i jest naznaczony przez okres walki o zachowanie to\u017csamo\u015bci w bardzo trudnych obozowych warunkach, okres niezwyk\u0142ego rozwoju kulturalnego i wspania\u0142ych inicjatyw.<\/p>\n Stalag VIII A by\u0142 kolejnym miejscem uwi\u0119zienia Z. Nardellego, do kt\u00f3rego zosta\u0142 przeniesiony ze Stalagu VIII C Sagan (\u017baga\u0144) 20 maja 1940 roku.<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":14936,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[671,53],"tags":[],"class_list":["post-14933","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pow","category-stalag-8a"],"yoast_head":"\n